[Kiến thức] Khám phá chiếc đồng hồ Chronograph Flyback đeo tay đầu tiên

Chiếc Longines 13.33Z từ năm 1929.

Là một nhà sưu tầm, tôi thấy mình thuộc về một phân khúc khá ít người theo đuổi: những chiếc đồng hồ chronometer từng được gửi đi thi đấu tại các đài thiên văn. Do lịch sử vô song của Longines trong lĩnh vực đo thời gian chính xác, thương hiệu này từ lâu đã trở thành một niềm yêu thích cá nhân của tôi.

Trên hành trình đó, tôi không thể tránh khỏi việc bắt gặp những bộ máy chronograph “in-house” xuất chúng của Longines – theo thứ tự thời gian là 13.33Z, 13ZN, và 30CH – điều đã mở ra một cánh cửa mới cho con đường sưu tầm của tôi. Và nó cũng dẫn tôi đến một khám phá giúp viết lại lịch sử ngành đồng hồ, một khám phá trao cho Longines danh hiệu nhà sản xuất chiếc đồng hồ chronograph flyback đeo tay đầu tiên, cũng như chiếc đồng hồ chronograph đeo tay đầu tiên có hai nút bấm.

 Một trang catalogue từ những năm 1930 giới thiệu các bộ máy chronograph của Longines, bao gồm cả Caliber 13.33Z dành cho đồng hồ đeo tay.

Bộ máy 13.33Z

Mặc dù Longines đã sản xuất nhiều bộ máy chronograph đeo tay đáng chú ý, một chiếc chronograph flyback hai nút bấm được trang bị bộ máy 13.33Z đã trở thành đối tượng khao khát của tôi. Đây là một chiếc đồng hồ chỉ được sản xuất với số lượng cực nhỏ và phần lớn vẫn chưa được biết đến ngay cả với những nhà sưu tầm sành sỏi nhất, với chỉ tám chiếc được ghi nhận trên thị trường. Một cuộc tìm kiếm dài và gian nan đã diễn ra, cuối cùng đã mang lại cho tôi cơ hội sở hữu một chiếc đồng hồ đặc biệt từ một bộ sưu tập tư nhân ở Đức. Chiếc đồng hồ đó đã được cất giữ hơn một phần tư thế kỷ, ẩn mình khỏi con mắt soi mói của internet và mạng xã hội.

Ngay từ đầu, tôi đã biết mình đang xem xét một chiếc 13.33Z có chức năng flyback cực kỳ sớm, nhưng tôi không hề lường được tầm quan trọng lịch sử của nó, điều mà chỉ lộ ra sau nhiều nghiên cứu sâu hơn.

Bộ đếm phút nhảy tức thời

Những người sành sỏi về chronograph coi biến thể ít được biết đến này của bộ máy 13.33Z đáng kính là đỉnh cao kỹ thuật của đồng hồ chronograph đeo tay vintage. Lý do đằng sau điều đó bắt nguồn từ giá trị kỹ thuật của bộ máy, cũng như việc sự phát triển của nó đã đi trước thời đại.

Hầu hết các bộ máy chronograph đeo tay, kể cả 13ZN huyền thoại của Longines, đều có bộ đếm phút bán tức thời – kim phút sẽ lê nhẹ về phía trước một chút trước khi nhảy sang vạch phút tiếp theo. Ngược lại, một kim phút nhảy tức thời thực sự, di chuyển dứt khoát trong tích tắc, trong lịch sử chỉ được tìm thấy ở những chiếc đồng hồ bỏ túi cao cấp.

Tuy nhiên, 13.33Z – được giới thiệu vào năm 1913 là một trong những bộ máy chronograph đeo tay đầu tiên – đã giữ lại cơ chế nhảy tức thời tinh vi này. Cuối cùng, cơ chế phức tạp này đã trở thành nạn nhân của các biện pháp tiết kiệm chi phí, và sau đó, bộ đếm bán tức thời đã trở thành tiêu chuẩn trên các bộ máy chronograph sản xuất hàng loạt. Lợi thế của bộ đếm phút nhảy tức thời là loại bỏ hoàn toàn sự mơ hồ khi dừng đồng hồ ở gần một phút trôi qua, mang lại một ưu điểm hữu hình trong việc đo thời gian.

Chức năng flyback

Những chiếc chronograph đầu tiên với bộ máy 13.33Z có một nút bấm đơn đồng trục trên núm vặn. Một số lượng cực kỳ ít các bộ máy 13.33Z đã được trang bị thêm chức năng flyback, một bản nâng cấp đòi hỏi cấu hình hai nút bấm phức tạp hơn.

Longines đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế Thụy Sĩ cho cơ chế flyback vào ngày 12 tháng 6 năm 1935, và bằng sáng chế đã được cấp vào ngày 31 tháng 3 năm 1936. Điều thú vị là, chiếc đồng hồ này của tôi có niên đại trước đơn xin cấp bằng sáng chế đến sáu năm.

Khoảng thời gian sáu năm giữa sản xuất và cấp bằng sáng chế cho thấy rằng 13.33Z flyback là một nền tảng thử nghiệm cho chức năng này, sau đó được thương mại hóa ở người kế nhiệm của nó, chiếc 13ZN nổi tiếng. Tính chất thử nghiệm của chiếc đồng hồ này cũng có thể được suy ra từ vị trí của các nút bấm. Khi kiểm tra kỹ hơn, có thể thấy rằng nút bấm ở vị trí 4 giờ nằm gần núm vặn hơn nút bấm ở vị trí 2 giờ – một sự nhượng bộ kỹ thuật không thể tránh khỏi khi thêm một chức năng mới vào một bố cục máy hiện có.

Bằng sáng chế Thụy Sĩ năm 1936 của Longines cho cơ chế flyback, nền tảng cho sự ra đời của Caliber 13ZN.

Vượt xa thời đại

Xét rằng chiếc 13.33Z này đã rời nhà máy Longines vào năm 1929, nó đã đạt được một số “cái đầu tiên” trong ngành đồng hồ, qua đó bác bỏ nhiều quan niệm phổ biến:

• Chiếc đồng hồ chronograph hai nút bấm đầu tiên: Breitling tuyên bố đã giới thiệu chiếc đồng hồ chronograph hai nút bấm đầu tiên vào năm 1934, một sự thật đã bị chiếc 13.33Z này chứng minh là sai.
• Chiếc đồng hồ chronograph flyback đầu tiên: Điều này có trước đáng kể bằng sáng chế flyback của Longines từ năm 1936, do đó bác bỏ quan niệm rằng Longines 13ZN năm 1936 là chiếc đồng hồ flyback đầu tiên.

Hơn nữa, 13.33Z với flyback là bộ máy đồng hồ chronograph đeo tay duy nhất được biết đến sản xuất trước Khủng hoảng Thạch anh có chức năng flyback cùng với bộ đếm phút tức thời, một kỳ công mà mãi đến thời hiện đại A. Lange & Söhne mới đạt được với chiếc Datograph năm 1999 – 70 năm sau khi chiếc Longines này ra đời.

Mặt trong nắp lưng bằng vàng 18k của chiếc đồng hồ, một minh chứng cho sự nguyên bản.

Không chỉ bộ máy bên trong, mà cả thiết kế bên ngoài của chiếc đồng hồ này cũng đi trước thời đại. Vỏ bằng vàng 18k cho thấy một ngôn ngữ thiết kế mà phải vài năm sau, vào giữa những năm 1930, mới trở nên phổ biến. Điều này đặc biệt rõ ràng ở hình dạng của các càng nối dây dày, rất khác so với các càng dây mảnh mai gần như là tiêu chuẩn cho các chiếc chronograph của những năm 1920.

Một quảng cáo Longines năm 1933, cho thấy kiểu càng nối dây mảnh mai phổ biến thời bấy giờ, hoàn toàn tương phản với thiết kế tân tiến của chiếc 13.33Z flyback.

Một quảng cáo năm 1933 của Longines cho thấy một chiếc đồng hồ bấm giờ có vỏ bằng dây kim loại ở bên trái.

Ghi chép lịch sử

Phòng Di sản của Longines, với dịch vụ đẳng cấp thế giới của họ, đã tìm thấy thông tin bổ sung từ kho lưu trữ khổng lồ của mình: chiếc chronograph này đã được bán vào ngày 24 tháng 10 năm 1929 cho Ostersetzer, khi đó là một nhà bán lẻ quan trọng của Longines tại Ý.

Quan trọng nhất, phòng Di sản đã xác nhận chiếc đồng hồ này là ví dụ sớm nhất về một chiếc chronograph flyback hoặc hai nút bấm mà họ từng gặp. Bảo tàng riêng của Longines cũng sở hữu một chiếc chronograph flyback hai nút bấm chạy bằng máy 13.33Z, nhưng có niên đại từ năm 1930. Chiếc chronograph 13.33Z này là một bằng chứng quan trọng chứng thực vị thế của Longines là nhà tiên phong trong lĩnh vực đồng hồ chronograph đeo tay.